AAN TAFEL MET MICKY HOOGENDIJK

Aan tafel zit ik graag met vrienden en nieuwe bekenden, drinken we net iets te veel wijn en delen we onze gedachten, dromen en hebben we mooie discussies. Vooral in Nederland is dit een gewone gang van zaken maar elders in de wereld, is het dat niet.
Ik woon inmiddels al meer dan zestien jaar in het buitenland, waarvan de laatste negen jaar in de Verenigde Staten en daar zijn discussies, zeker in dit politieke klimaat geheel VAN tafel.
In de Verenigde Staten praat je aan tafel niet over politiek, religie en zeker niet over seks. Het zijn namelijk hele beleefde mensen en ze willen niet dat iemand zich ongemakkelijk voelt. Beleefd, maar dus ook een beetje saai voor een oer Hollandse vrouw zoals ik.
Maar vanavond ben ik thuis in Nederland en vanavond praten we aan tafel over mijn nieuwe serie: The Nudes.

De naakten.

Ik laat me in mijn werk graag inspireren door mensen. Mijn werk komt voort uit enkel mijn dromen geïnspireerd door de bijzonder mensen die ik ontmoet maar zeker ook door het tijdsbeeld. En zo geschiede dit afgelopen jaar.
Ik raakte ten eerste geïnspireerd door mijn overzicht tentoonstelling in het Museum Jan van der Togt in Amstelveen. Through The Eyes Of Others, door de ogen van de ander. Meer dan 75 werken in vier mooie zalen. De avond voor het grote openingsfeest plaatste ik deze foto op social media:

Surrender

Toen ik de volgende ochtend wilde beginnen met de promotie van mijn eerste museum tentoonstelling en de launch van mijn eerste fotoboek waar ik een jaar lang aan gewerkt had bleek ik zo wel door Facebook als Instagram geblokt te zijn.
Mijn straf: Vijf dagen geen toegang tot Facebook en Instagram.
Ik kon mijn werk dus niet promoten. Wat had ik fout gedaan? Op het beeld van Surrender is een kwart van een side boob, een minuscuul stukje tepel zichtbaar.
Ik had er geen seconde aan gedacht dat dit als explicit content/ nudity gezien zou worden. Ik zie namelijk geen naakt of explicit content.
Ik zie gewoon een mooi zwartwit beeld van een vrouw die danst.
Een kunstwerk dat hangt in een museum.
Verdwaast liep ik die ochtend langs al mij werken.
Welke zou ik dan nog meer niet mogen plaatsen op social media?
Nou, de helft zo ongeveer want in veel van mijn werk zit naakt.
Naaktheid is voor mij het begin van creativiteit. Ik ben geen fashion photographer.
Kleding zit me vaak in de weg op zoek naar die intieme kwetsbaarheid.
In de drie maanden durende museum expositie in het Jan van der Togt ontmoete ik onder meer dominee Werner Pieterse, hij wilde me interviewen om een soort van slot monoloog te schrijven voor een lokale TV uitzending waar ik te gast was.
Een beetje onder de indruk van deze boomlange en knappe dominee liep ik met hem langs mijn werk.

Een dominee en al dat naakt dacht ik nog…

Een dominee en een zonder geloof opgevoede kunstenaar dacht ik nog…
Maar, gaandeweg bleken we te worstelen en te genieten van dezelfde grote vragen des levens. Veel van mij werk is geïnspireerd door religie en mythologie, en zijn zelfs werken met quotes van Apostel Paul.
De dominee viel vooral op dat al mijn werk om verbinden en contact maken gaat, dat niemand op zichzelf staat, dat niemand alleen is of kan zijn, dat we allemaal verbonden zijn en dat we onszelf ook enkel door de ogen van een ander kunnen zien. Wat de dominee ook opviel is dat ik veel met Androgyne mensen werk. “We gaan in dit tijdsbeeld terug naar de eenmens. We zijn niet meer echt man of vrouw, we kunnen alles zijn riep ik”. Dat deed hem denken aan het verhaal van de Genesis waar het begint met enkel een mens.

En hij las voor:

God schiep de hemel en aarde, maar was er op de hele aarde nog geen plant of struikopgeschoten, want het had nog niet geregend en er waren nog geen mensen om de aarde te bewerken. Uit de aardbodem maakte Hij de mens en plantte een tuin in Eden in het oosten. In het midden stond de boom des levens en er groeide ook een boom van de kennis van goed en kwaad.
God vond het niet goed dat de mens alleen zou blijven en wilde een helper voor hem maken. Daarom maakte God alle in het wild levende dieren en vogels. De mens kreeg als taak alle dieren een naam te geven, dus God bracht alle dieren voor de mens, maar een helper vond deze niet. Daarom liet God de mens in een diepe slaap vallen, nam een rib weg en bouwde daarvan een vrouw. De mens herkende haar als ‘zijn eigen gebeente en zijn eigen vlees’.

De man en vrouw waren naakt, maar schaamden zich niet.

Hij zette de mens in de tuin en verbood hem te eten van de boom van kennis van goed en kwaad. De slang in de boom verleidde de vrouw om – tegen het goddelijk verbod in – van de boom van kennis van goed en kwaad te eten, omdat God zou weten dat de ogen van de mensen open zouden gaan als ze kennis hebben van goed en kwaad. De vrouw vond het aanlokkelijk dat de boom haar wijsheid zou schenken. Nadat de vrouw een vrucht gegeten had en ook haar man een vrucht gegeven had, gingen hun ogen open en beseften ze dat ze naakt waren en verstopte zich.
In deze fase van het leven raakte dit verhaal me als nooit tevoren: Ik wil het Paradijs fotograferen dacht ik.
Dat bleek eerlijk gezegd niet zo makkelijk, want welke foto kan ooit al het moois dat er op deze wereld bestaat bevatten? Hoe toon je hoe wonderbaarlijk en divers Gods schepping is?
Wat trok mij nu zo aan in dit verhaal? Het verschil dat de mens eerst geen schaamtekende. Geen angst  had. Hun ogen werden geopend voor het verschil tussen goed en

Naaktheid is iets dat je niet weg kunt stoppen, we zijn het namelijk allemaal. 12 jaar lang acteerde ik en studeerde in Method Acting. Vele mensen heb ik het podium zien

beklimmen voor een monoloog, een scene, een presentatie. En weet je wat het is met angst?… Als iemand daar dan staat die eigenlijk heel bang is, dan komt dat er altijd ergens uit. U kent het wel… Een tappende voet, een arm die raar gaat trekken of die kriebelende neus en waarom is je oor ineens zo fijn om aan te raken? Dat is angst die we proberen te verstoppen maar dat lukt dus nooit.
Wat ik van die acteer jaren leerde is dat ik enkel kon functioneren als ik mijn angstbenoemde. Dan ging het namelijk weg. Beter is dus misschien om door die angst heen te gaan. The other side of Fear is Freedom. De andere kant van angst is vrijheid.
Als je door de angst heen gaat kom je er altijd beter uit en kun je het zijn ervan accepteren.
Zo is het volgens mij ook met de angst voor naakt. Verstoppen helpt niet, het is er toch, we zien het zelfs door kleding heen. We denken er aan. God wat denken we er vaak aan…
Naakt is ook gewoon een genre net as landschap of een stilleven. Het is een vorm  van kunst waar het menselijk naakt de hoofdrol speelt.
In 1504 maakte Michelangelo het prachtige beeld David dat velen van julie bewonderd hebben in Florence. Hij zegt hierover:

“Welke geest is zo leeg en blind dat het niet kan zien dat de voet meer edeler is dan de schoen en de huid zo veel mooier is dan de kleding die het bedekt”

En in de 17de eeuw schildert Peter Paul Rubens “De drie gratie” In 1866 schildert Gustave Courbet “L’Origine du Monde” de verbeelding van het vrouwelijk geslachtsorgaan.
Rond 1923 leren we de naakte van Fotograaf Edward Weston kennen En natuurlijk Helmut Newton in de jaren 80
Alle tonen naakten die in onze kunstgeschiedenis wereldberoemd zijn geworden en bewonderd zijn. Door de jaren heen lijken we steeds preutser te zijn geworden als het om naakt gaat.
De tepel van Janet Jackson “nipple gate”, leidde in 2004 tot een wet in de Verenigde Staten dat alle life uitzendingen met een paar seconde vertraagd moeten worden zodat we toch alsjeblieft nooit meer zoiets vreselijks zullen zien.
Nu kun je geen muziek stuk meer beluisteren zonder bliep , bliep, bliep, want ook woorden als bliep, bliep bliep en bliep zijn verboden.
En in 2011 werd de Facebook account van een Franse leraar afgesloten omdat hij de afbeelding van “L’origine de Mondo” had geplaatst.
En afgelopen Maart verwijderde Facebook het beeld van Venus van Wuillendorf het kleine beeldje dat staat voor het vrouwelijke vruchtbaarheidssymbool te zien in het Weens Natuurhistorisch Museum.
Natuurlijk moeten er bepaalde restricties zijn.
Porno is een van de grootse industrieën in deze wereld maar dat is niet voor iedereen. En onze kinderen willen we beschermen dat spreekt voor zich. Maar bescherm je door al het naakt weg te nemen? Door angst aan te praten, schaamte? Bescherm je de jeugd niet veel beter door het bekend te laten zijn met de tegenstellingen? Met de mogelijkheden. De kennis tussen goed en kwaad. Het niet angstig te laten zijn maar bewust. Bewust van zichzelf. Bewust genoeg om zichzelf te accepteren in al zijn of haar naaktheid. Hoeveel mensen schamen zich wel niet over hun naakte lichaam en hebben daardoor eetstoornissen en andere psychologische problemen?
Laat ouders van jonge jongens ze opvoeden met het begrip en besef van een vrouwenlichaam. Naaktheid heeft niet meteen iets met seks te maken.
Leer ze het te respecteren en zien voor wat het is. Niet veel anders dan hun eigen lichaam.
Maar goed, terug naar mijn wens het paradijs te fotograferen. Misschien is het Paradijs in the eye of the beholder. Voor mij persoonlijk is het paradijs een plek waar we leven in vrijheid.
De naaktheid van de mens, voordat ze zich schaamde, voordat we kennis hadden van goed en kwaad, de naaktheid voor de censuur op social media.
Mijn werk gaat altijd over kwetsbaarheid, de zoektocht naar kwetsbaarheid.
En wat is er kwetsbaarder dan naakt een stap naar iemand toe zetten.

Voor mij is naaktheid de ultieme vorm van kwetsbaarheid.

Voor mij is naaktheid vrijheid.
Dit zijn dingen waar ik als Europese vrouw merk dat ik heel anders denk dan de mensen in bijvoorbeeld de Verenigde Staten. Alle Amerikanen hebben iets puriteins, zoals alle Nederlanders iets calvinistisch hebben. Het puriteinse gedachtegoed is overal terug te vinden. Moralisme staat centraal in de Amerikaanse politiek en levenswijze op een manier waarvan in Europa geen sprake is.
Het contrast tussen Amerikaanse deugdzaamheid en Europese voosheid is een sleutelbegrip in de Amerikaanse retoriek waarmee het land zich al sinds het begin vande republiek op de schouders klopt. Maar het  blijft niet zonder gevolgen. Amerikanen zijn zo tevreden met zichzelf en hun traditie dat ze ook in de buitenlandse politiek een mythe hebben geschapen van Amerikaanse onschuld en morele oprechtheid in een corrupte wereld.
In Europa is de seksuele ontwikkeling een normaal onderdeel van het menselijk leven, maar wordt ze in de Verenigde Staten onderdrukt. In het openbaar praten Amerikanen er niet over. Maar wij lijken steeds meer van deze puriteinse onderdrukkingen over te nemen en dat komt natuurlijk het meest door social media. Ook wij mogen nu niets meer posten waar een tepel van de vrouw (man mag nog altijd wel) en geslachtsdelen zichtbaar zijn.
sterretjes en hartjes en balkjes aan het plaatsen op de verboden gebieden. Dit geeft bij kunstbeelden een idioot resultaat.
En zo was ik dit afgelopen jaar dus bezig met mijn naakten en hoorde ondertussen alle discussie over “me too” tot “times up” en “equality on the work floor”, sexual harassment cursus voor bedrijven en ik dacht: wat moet ik nu toch met al mijn naakten?
Nu mag er helemaal niets meer van laten zien. Maar wat mag dan nog wel? Wat gebeurt er als ik al het naakt weghaal?
Ik maakte als eerste uit de serie naakten twee portretten: Tabula Rasa

Een filosofie van Aristoteles en Locke die ervan uitgaan dat we geboren worden  als onbeschreven blad en dat alles wat we denken enkel gevormd wordt door ervaring en beleving, hoe we dingen waarnemen. Dat gaf me de hoop dat alles wat we nu bepalen, wat wel en niet mag, waar we ons wel en niet voor moeten schamen enkel voortkomt uit wat we ons zelf doen geloven. We leren onszelf dus dingen aan en leggen onszelf beperkingen op.

Fear the mind not the body. Dacht ik toen.

En, dat wat we denken kunnen we dus ook veranderen. En als we nu dan eens beginnen met het onbeschreven blad? Ik haalde alle seksuele content uit mijn naakten.Uiteindelijk  kwam ik tot deze beelden.
Waar mensen ineengesmolten samen staan. Alle leeftijden, rassen, geloven en geaardheden door elkaar. We zien geen explicit content meer maar we weten allemaal dat ze naakt zijn. Naakt in hun kwetsbaarheid en op zoek naar vrijheid.

Wat blijft er over als je alles weghaalt wat ons definieert?
Een onbeschreven blad, in te vullen met de kennis van goed en kwaad.

00:00
00:00
  • Micky Art speech 00:00